Zaburzenia miesiączkowe

Organizm dorosłej i zdrowej kobiety podlega cyklicznym zmianom związanym z miesiączkowaniem. Jednak nieregularne krwawienia miesiączkowe mają wpływ na zaburzenia sfery intymnej. Problem ten ma wyjątkowo osobisty charakter i dla wielu kobiet jest dość trudny i krępujący. Miesiączka to efekt złuszczania się i wydalania przez organizm fragmentów błony śluzowej wyściełającej macicę. W trakcie miesiączki, inaczej zwanej menstruacją, kobieta traci przeciętnie około 100 ml krwi. Zaburzenia miesiączkowania spowodowane są zakłóceniami rytmu bądź ilości utraconej krwi. Schorzenia związane z zaburzeniami miesiączkowymi dzieli się na: brak miesiączki, skąpe i rzadkie miesiączki oraz nadmierne krwawienie. Każda z nich wymaga konsultacji ginekologicznych ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych chorób.

Brak miesiączki

Miesiączkowanie rozpoczyna się z reguły od dwunastego-trzynastego roku życia dziewcząt, ale równie dobrze może przypaść na siedemnasty rok życia. Pierwsza miesiączka to przeważnie krwawienie wynikające ze spadku poziomu estrogenów w organizmie. Niepokojącym sygnałem może być brak okresu po ukończeniu siedemnastu lat. Winna temu może być zamknięta błona dziewicza, blokująca wydostanie się na zewnątrz złuszczającej się śluzówki macicy. Innymi przyczynami pierwotnego braku miesiączki są: niedorozwój macicy, niedorozwój pochwy, zaburzenia hormonalne, niewydolność ośrodkowego układu nerwowego. Brak miesiączki określa się terminem amenorrhoea.

Jeśli kobieta wcześniej miesiączkowała, ale przez jakiś czas nie miewa comiesięcznych krwawień, za brak okresu może odpowiadać ciąża – podejrzewana zwłaszcza przy rozpoczętym współżyciu płciowym, prowadzonym nawet z użyciem antykoncepcji. Za zatrzymanie miesiączki odpowiadają też takie czynniki, jak stres, napięcie emocjonalne, nagła utrata masy ciała, infekcje intymne, zmiana klimatu, przemęczenie, zażywanie niektórych leków. Przy braku miesiączki można również podejrzewać zrosty wewnątrzmaciczne i nieprawidłowości w budowie endometrium (błona śluzowa macicy), zespół policystycznych jajników, zaburzenia hormonalne pochodzenia podwzgórzowego, guzy jajnika lub nadnerczy, hiperprolaktynemię, cukrzycę, choroby tarczycy.

Skąpe miesiączki

Skąpe miesiączki (hypomenorrhoea) mogą być spowodowane zaburzeniami hormonalnymi związanymi z niewydolnością jajników, zmianami w obrębie macicy po przebytych stanach zapalnych, operacjach czy zabiegach wyłyżeczkowania jamy macicy. Niewydolność jajników może być przyczyną niedostatecznego wydzielania estrogenów mających wpływ na endometrium. Błona śluzowa macicy nie rozrasta się w sposób prawidłowy lub też dochodzi do jej przerośnięcia oraz niedostatecznego złuszczenia w trakcie miesiączki. Skąpe miesiączki bardzo często występują w przypadku zespołu policystycznych jajników oraz w niepłodności. Skąpe krwawienia miesiączkowe mogą też wynikać z chorób ogólnoustrojowych, takich jak nadczynność tarczycy, oraz być efektem stosowania doustnej antykoncepcji hormonalnej lub wkładek wewnątrzmacicznych.

Nadmierne krwawienia miesiączkowe

Nadmierne krwawienia menstruacyjne występują najczęściej wśród dziewcząt w okresie dojrzewania oraz u kobiet przed menopauzą. Wiążą się z zaburzeniami hormonalnymi charakterystycznymi dla tych dwóch okresów życia kobiety, przy czym u młodych kobiet obfite krwawienia wiążą się z niedojrzałością układu hormonalnego. U kobiet wchodzących w okres menopauzy zaburzenia hormonalne są natomiast skutkiem zanikającej funkcji jajników i występowania tzw. cykli bezowulacyjnych. Poza tym, za obfite miesiączki mogą odpowiadać: przerost lub zapalenie błony śluzowej macicy, mięśniaki i polipy macicy, choroby tarczycy, zaburzenia krzepnięcia krwi, wkładki wewnątrzmaciczne, doustne antykoagulanty.

Obfita miesiączka (hypermenorrhoea) charakteryzuje się nadmierną utratą krwi, czyli ponad 100 ml, przy czym długość cyklu miesiączkowego pozostaje niezmieniona. Na zwiększoną utratę krwi miesiączkowej wskazują: skrzepy, konieczność stosowania podwójnej ochrony wewnętrznej i zewnętrznej, brudzenie pościeli w nocy. Obfite i przedłużające się menstruacje mogą prowadzić do niedokrwistości, co skutkuje osłabieniem i sennością. Podczas badania ginekologicznego lekarz stara się wykluczyć możliwe przyczyny krwotocznych miesiączek. Na podstawie wywiadu rozważa choroby układowe, a w razie wskazań klinicznych zleca wykonanie morfologii krwi oraz badanie czynności tarczycy i układu krzepnięcia. Niekiedy w razie konieczności wykonywane są także USG przezpochwowe, histeroskopia czy biopsja błony śluzowej macicy.

Wszelkie zaburzenia krwawienia miesiączkowego wymagają konsultacji lekarskiej. W celu zastosowania odpowiedniego leczenia konieczne jest dokładne rozpoznanie. Mogą zostać zlecone badania hormonalne, USG i inne. Zaburzenia miesiączkowania u dziewcząt i młodych kobiet to problem często spotykany, a jednocześnie trudny i zróżnicowany. Nieregularne miesiączki wymagają od lekarza znajomości fizjologii cyklu dziewcząt w okresie dojrzewania i kobiet w okresie dojrzałości płciowej. Zawsze należy zastanowić się nad przyczyną wystąpienia nieprawidłowych cykli miesiączkowych, zaproponować pacjentce diagnostykę i w miarę możliwości leczyć przyczynowo.


Bibliografia

Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X
Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
Berek J.S., Novak E. Ginekologia, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-46-6
Opala T. Ginekologia - podręcznik dla położnych, pielęgniarek i fizjoterapeutów, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3353-5