Uczulenia na składniki chemicznych środków antykoncepcyjnych

Spermicydy, czyli chemiczne środki antykoncepcyjne, stosowane są od wieków. Te bardziej nowoczesne, zawierające nonoksynol-9 pojawiły się 1950 roku. Ich głównym celem, dla którego są stosowane, jest unieruchomienie plemników, które dostały się do kobiecej pochwy w czasie stosunku płciowego. Występują w postaci żelów, kremów, pianek, gąbek, które kobieta aplikuje do pochwy na około 10-15 min przed stosunkiem. Używane są także jako lubrykanty w prezerwatywach stosowanych przez mężczyzn.

Wady chemicznej antykoncepcji

Ta metoda antykoncepcji poza licznymi zaletami w postaci łatwej dostępności, niskiej ceny ma także wady:

• niską skuteczność (wskaźnik Pearla wynosi 3-25),
• występowanie miejscowych reakcji uczuleniowych,
• infekcje,
• i inne działania niepożądane.

Zawarty w tych preparatach nonoksynol-9 powoduje u niektórych osób rozwój reakcji alergicznej. Jak każde działanie niepożądane także uczulenie powinno być potraktowane poważnie oraz powinno być włączone odpowiednie leczenie.

Chemiczne środki dopochwowe a reakcje alergiczne (uczuleniowe)

U niektórych kobiet i mężczyzn stosowane środki chemiczne, a zwłaszcza zawarty w nich nonoksynol-9, powoduje miejscowe reakcje uczuleniowe. Wśród zgłaszanych dolegliwości najczęściej pojawia się:

• obrzęk,
• ból,
• zaczerwienienie,
• pieczenie,
• swędzenie miejsc intymnych.

W takich przypadkach organizm identyfikuje nonoksynol-9 jako substancję toksyczną i w efekcie dochodzi do miejscowego uwalniania histaminy. To właśnie histamina odpowiada za pojawiające się dolegliwości.

Dyskomfort podczas współżycia

Reakcja uczuleniowa na stosowane dopochwowo środki chemiczne może objawiać się w postaci dyskomfortu pojawiającego się podczas samego stosunku płciowego lub tuż po nim. Dolegliwości mogą odczuwać obydwoje partnerzy. Mężczyzna, jak i kobieta mogą skarżyć się na odczuwanie nieprzyjemnego pieczenia, swędzenia, uczucia gorąca. Często pojawia się zwiększona wrażliwość i tkliwość okolic intymnych. Może pojawić się także pieczenie podczas oddawania moczu.

Chemiczne środki antykoncepcyjne a pieczenie pochwy

Stosowanie preparatów zawierających drażniący nonoksynol-9 powoduje powstanie reakcji uczuleniowych pochwy. Kobiety najczęściej skarżą się na podrażnienie, świąd, obrzmienie i zaczerwienienie okolic intymnych. Dość często pojawia się nieprawidłowa wydzielina z dróg rodnych oraz wysypka.

Spośród bardziej niepokojących reakcji kobiety zgłaszają także rany i owrzodzenia okolic intymnych, które najczęściej powstają pod wpływem wypływania z pochwy drażniącego środka. Należy pamiętać, iż reakcje uczuleniowe pojawiają się częściej u osób stosujących chemiczne środki antykoncepcyjne dość często i długo. Preparaty te zaburzają także fizjologiczną florę bakteryjną pochwy oraz zmieniają jej pH, co przyczynia się do rozwoju infekcji grzybiczych i bakteryjnych. Reakcja uczuleniowa powodująca podrażnienie nabłonka prowadzi do jego uszkodzenia. Nawet minimalnych rozmiarów ubytki śluzówki są wrotami dla bakterii, wirusów i innych drobnoustrojów.

Reakcja uczuleniowa u mężczyzny

Mężczyźni stosujący w ramach antykoncepcji prezerwatywy ze środkiem nawilżającym, który zawiera nonoksynol-9 także mogą rozwinąć miejscową reakcję uczuleniową.

• Wysypka - pojawia się na prąciu, może być czerwona i drażniąca,
• Problem z oddawaniem moczu - pojawia się bolesne pieczenie podczas mikcji,
• Kłucie, pieczenie, świąd okolicy prącia.

Chemiczne środki antykoncepcyjne dość często stosowane są razem z prezerwatywą. Dlatego też pojawienie się reakcji alergicznej wymaga dokładnej analizy, ze względu na niemal identyczne objawy. Z jednej strony pojawienie się dolegliwości może świadczyć o uczuleniu na zawarty w lubrykancie nonoksynol-9, z drugiej strony o uczuleniu na lateks. Jeżeli stosowanie lateksowych prezerwatyw bez dodatkowych lubrykantów nie wywołuje uczulenia, można wysnuć wniosek, że uczulenie jest spowodowane składnikiem chemicznym - nonoksynolem.

W przypadku pojawienia się reakcji uczuleniowych niektórzy lekarze zalecają odstawienie chemicznych środków antykoncepcyjnych na zawsze. Inni natomiast zalecają ograniczenie ich użycia do np. trzech razy w ciągu miesiąca. Z racji zwiększonego ryzyka zakażenia chorobami przenoszonymi droga płciową, w przypadku licznych partnerów seksualnych zaleca się stosowanie innych metod antykoncepcji.

Domowe sposoby

Po pojawieniu się reakcji uczuleniowej należy jak najszybciej odstawić środek, który ją wywołał. W tym przypadku należ przerwać stosowanie chemicznych środków antykoncepcyjnych. Ważne jest dbanie o higienę okolic intymnych:

• należy stosować białą (niebarwioną syntetycznie), przewiewną, bawełniana bieliznę,
• unikać zapachowych środków do higieny intymnej,
• przemywać te okolice każdego dnia, dokładnie osuszając najlepiej jednorazowym miękkim ręcznikiem.

„Babcine” sposoby, czyli okłady zawierające glinę, czosnek, jogurt i inne składniki raczej nie przynoszą ulgi.


Bibliografia

Gołąb J., Jakóbisiak M., Lasek W., Stokłosa T., Immunologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-15154-6
Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
Guillebaud J., Szarewski A., Wszystko o antykoncepcji, Medycyna Praktyczna, Kraków 1997, ISBN 83-86657-31-6
Darney D.P., Speroff L. Antykoncepcja, Medycyna Praktyczna, Kraków 2007, ISBN 83-7430-102-2